Między słowami

W miniony piątek (30/09/2017) obchodzono Międzynarodowy Dzień Tłumacza, który jest okazją, aby zwrócić uwagę na ten dość ciekawy zawód [1]. Niniejszy tekst składa hołd tej grupie zawodowej.

Wszystkim uczącym się języka angielskiego nie raz zdarza się przetłumaczyć coś – słowo, zwrot lub całe zdanie. Z pewnością osoby takie korzystają z tradycyjnych, papierowych słowników (dictionaries), gdzie sprawdzają (to look up) znaczenie wyrazów i ich przykładowe użycie. Możliwe, że korzystają ze słowników online lub bardziej zaawansowanych narzędzi (tools) takich jak elektroniczne „translatory”, na przykład popularny serwis www.translate.google.pl. No właśnie – translate (into) to w języku polskim tłumaczyć (na), przetłumaczyć (na):

The text is translated into 26 different languages.

Osoba, program lub narzędzie, które coś tłumaczy (tłumacz) to  a translator. W języku angielskim znajdziemy jeszcze jedno słowo, które przetłumaczymy jako tłumaczyć, mianowicie to interpret, które w niektórych sytuacjach nie może być użyte zamiennie z translate [2]. Czasownik to interpret używany jest, kiedy mamy na myśli tłumaczenie symultaniczne/ustne (oral). Z praktyki wiem, że jest ono trudniejszą formą tłumaczenia ze względy na presję czasu. Poza tym nie wszystko jest przetłumaczalne (translatable). Z tych powodów łatwo o pomyłkę, w rezultacie czego ktoś może nas źle zrozumieć  (to misinterpret). Częściej dochodzi też do przejęzyczeń (slips of the tongue). Put something into English/German/Japanese to wyrażenie, które jest tożsame z translate/interpret. Spójrzmy na poniższe przykłady [3]:

Could you put it into Italian for me?

I had to put a list of Japanese words into English.

Podsumowując, translators, to osoby, które pracują nad dokumentami pisemnymi, w tym książkami, esejami, dokumentami prawnymi (legal documents), dokumentami medycznymi (medical records), stronami internetowymi, instrukcjami obsługi (instructions manuals lub user’s guides), napisami (subtitles) dla filmu lub telewizji oraz wszelkimi innymi formami informacji w formie pisemnej. Z drugiej strony interpreters angażują się w projekty wymagające tłumaczenia na żywo; na przykład konferencje i spotkania biznesowe, wizyty lekarskie (medical appointments)i postępowanie sądowe (legal proceedings).

Na koniec sparafrazuję  pewien aforyzm:  „Ładne tłumaczenia nie są wierne, wierne tłumaczenia nie są ładne”. Czy się z tym zgadzacie?

źródło:

[1] „Dzień tłumacza. Wikipedia https://pl.wikipedia.org/wiki/Mi%C4%99dzynarodowy_Dzie%C5%84_T%C5%82umacza [05/10/2017]

[2] „To interpret. Macmillan Online Dictionary. http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/interpret [05/10/2017]

[3] „To interpret.” Longman Online Dictionary.

http://www.ldoceonline.com/dictionary/translate#translate__6 [05/10/2017]

Reklamy

Na grzyby marsz!

Uwaga: to nie jest przewodnik grzybiarza, tylko przewodnik po języku angielskim 🙂

Sezon na grzyby w pełni, pogoda dopisuje – może więc warto wybrać się na grzyby? Większość gatunków grzybów jadalnych (edible mushrooms) pojawia się właśnie w okresie od późnego lata do późnej jesieni (sierpień-listopad), przyciągając do lasu rzesze grzybiarzy (mushroom pickers). Jeśli chodzi o nasz kontynent, grzybobranie (mushrooming lub mushroom foraging) jest praktykowane najczęściej w krajach Europy Środkowej, gdzie masowo zbiera się rosnące w lasach grzyby do celów spożywczych. Mogą być one też źródłem dodatkowego dochodu lub zajęciem czysto rekreacyjnym. Należy jednak uważać, aby zbierać jedynie grzyby jadalne, a trujące (poisonous lub inedible) najlepiej zostawić w spokoju, na przykład muchomora sromotnikowego (toadstool). Grzyby jadalne najczęściej (ale nie zawsze) poznamy po rurkach/gąbce (pores) położonej pod spodnią częścią kapelusza (cap lub pileus), który wieńczy trzon (stem lub stipe). Zamiast gąbki grzyby posiadają także blaszki (gills) lub fałdy (folds), które mogą świadczyć o tym, że grzyb jest trujący [1]. Naturalnie jest wiele wyjątków, na przykład występujący w polskich lasach pieprznik jadalny, czyli popularnie zwana kurka (chanterelle) [2]. Inne popularne grzyby gąbczaste i blaszkowe to: podgrzybek brunatny (bay boletus), rydz (red pine mushroom), opieńka (honey agaric) i koźlarz babka (birch bolete).

W słowniku języka angielskiego znajdziemy dwa wyrazy, które w tłumaczeniu na język polski przetłumaczymy jako grzyb: fungi oraz mushroom. Ten pierwszy wyraz w taksonomii (czyli podziale systematycznym danej grupy organizmów) oznacza królestwo grzybów, do którego należą m.in. pleśń (molds) i drożdże (yeasts) lub część podziemną grzyba – grzybnia (mycelia) wraz z jej owocnikami. Co ciekawe, słowo fungi pochodzi bezpośrednio z języka łacińskiego. Mushroom to część nadziemna, czyli owocnik. Najczęściej wyraz ten używany jest jednak w znaczeniu pieczarka, być może z tego względu, iż wiedza niektórych osób dotycząca grzybów kończy się na pieczarce dostępnej w każdym warzywniaku, dyskoncie  lub supermarkecie (przy okazji pozdrawiam niejakiego Pieczarkę Piotrusia🙂 Jako ciekawostkę powiem, że portobello to jest nieco większa i bardziej mięsista pieczarka. Ma ona znacznie ciemniejszy i „przybrudzony” kapelusz [3]. Aby nie było przekłamań należy grzyby rosnące w lasach nazywać wild mushrooms.

Wyraz  mushroom i jego pochodne mogą pochodzić od francuskiego słowa mousseron w odniesieniu do mchu (ang. moss). W przeciągu lat termin ten przybrał kolejne znaczenia, na przykład grzyba atomowego (mushroom cloud) lub dorobkiewicza (kogoś, kto się dorobił pieniędzy).

Powiedzenie rosnąć jak grzyby po deszczu przetłumaczymy zwyczajnie jako to mushroom [4] lub to spring/pop up like a mushroom.

Tom’s popped up like a mushroom.

Jak pokazują poniższe przykłady czasownik ten jest używany także w języku biznesu, w znaczeniu rosnąć gwałtownie (to grow rapidly).

Trade between the two countries has mushroomed.

A sleepy capital of a few hundred thousand people has mushroomed to a crowded city of two million [5].

źródło:

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Mushroom [02/10/2017]

[2] http://www.wildfooduk.com/mushroom-guides/#edible [02/10/2017]

[3] http://beszamel.se.pl/pieczarki/pieczarki-portobello-co-to-za-grzyby-czym-sie-roznia-od-zwyklych-pieczarek,3249/ [02/10/2017]

[4] https://www.diki.pl/slownik-angielskiego?q=spring+up+like+mushrooms [02/10/2017]

[5] https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/mushroom [02/10/2017]

Świeżaki 2.0

Od 28 sierpnia kultowe Świeżaki  są znowu do zdobycia w pewnej sieci sklepów zaczynającej się na literę B. Te pluszaki (plush toys) mają zachęcić rodziców i ich dzieci do zakupów i zdrowego odżywiania się. Jak otrzymać Świeżaka? W bardzo prosty sposób – za zakupy otrzymujemy (to receive) naklejki (stickers), które wkleja się do specjalnego zeszytu/karty kolekcjonerskiej (collector card). Za uzbieranie odpowiedniej ilości naklejek możemy w końcu odebrać  (to redeemŚwieżaka. W nowej edycji do wyboru mamy kilka nowych postaci (characters), m.in.: groszka Grzesia (pea), rzodkiewkę Żanetę (radish), kalafiora Krzysia (cauliflower) oraz borówkę Basię (bilberry).

Świeżaki to akcja marketingowa prowadzona nie tylko w Polsce, ale także Hiszpanii, czy Namibi. W krajach tych te pluszowe maskotki (mascot) znane są pod nazwą The Goodness Gang. Słowo goodness to w języku angielskim dobroć, wartość odżywcza, a więc doskonale wpisuje się w  promocję zdrowych produktów mającej na celu zachęcenie klientów do spożywania warzyw i owoców.

Ponadto ten sam wyraz używany jest, aby wyrazić zaskoczenie [1]:

Goodness, is it that time already?

Goodness me! You’ve grown!

For goodness sake to dość popularny zwrot wyrażający zniecierpliwienie lub irytację, który na język polski przetłumaczymy na miłość boską:

Sit down and be quiet, for goodness sake!

Thank goodness (lub God/heavens) to mniej więcej polski zwrot dzięki Bogu [2]:

Thank goodness (God/heaven) nobody was injured in the crash.

Jeśli chodzi o drugi człon angielskiej nazwy Świeżaków, wyraz gang tak samo jak w języku polskim oznacza gang. Spójrzmy na przykład [3]:

Gangs of youths roamed the streets.

Myślę, że pomysłodawcy promocji nie mieli na myśli tego pejoratywnego słowa (mającego cechy negatywne). Zapewne chodziło im o jego inne znaczenie, mianowicie paczkę, czyli grupę przyjaciół często spotykających się razem:

Do you fancy coming out with the gang tonight?

Gang w pewnych kontekstach oznacza również brygadę (grupę ludzi pracujących razem) lub stado, na przykład stado bawołów lub łosi [4]:

A gang of workers is cleaning the streets.

a gang of buffaloes/elks.

źródło:

[1] http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/goodness_1 [21/09/2017]

[2] http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/thank-god-goodness-heaven-s [21/09/2017]

[3] http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/gang_1 [21/09/2017]

[4] http://www.thefreedictionary.com/gang [21/09/2017]

Mielonka? Nie, dziękuję!

W ostatnim tekście opisałem pewne dość popularne i niebezpieczne zjawisko stosowane przez reklamodawców, webmasterów i socjotechników (clickbait), natomiast dziś niejako kontynuuję ten wątek, ponieważ chciałbym powiedzieć kilka słów o dobrze wszystkim znanym spamie, a zwłaszcza etymologii (pochodzeniu) tego wyrazu. Spam to niepożądany (unsolicited) email, który często ma charakter komercyjny (głownie reklama), wysyłany na wiele adresów e-mailowych lub grup dyskusyjnych*. Synonimem spam jest słowo junk email.

Spammer, to osoba, która wysyła niechciane wiadomości lub, mówiąc kolokwialnie, spamuje (to spam):

Do not spam her email five times a day.

Wydaje się, że najlepszą ochroną przed spamem to wbudowany filtr antyspamowy (a built-in spam filter) w klienta pocztowego (email client):

Check with your email provider to see whether it has enabled a spam filter for your account [1].

Nie wszyscy jednak wiedzą, że spam to także nazwa konserwowej mielonki wieprzowej produkowanej przez Amerykańską firmę Hormel Foods [2]. Jest to najprawdopodobniej skrót od słów Shoulder Pork And haM, czyli łopatka i szynka. Mielonka ta produkowana była od lat 30. XX wieku, stając się między innymi podstawową racją żywieniową wojsk amerykańskich podczas II wojny światowej oraz obiektem wielu żartów. Nazwa ta doczekała się także szeregu rozwinięć, na przykład: sending particulary annoying message (pol. wysyłanie szczególnie denerwujących wiadomości) lub stupid person advertisement (reklama głupka).

Nie jest w pełni wiadomym, kiedy wyraz spam został po raz pierwszy zastosowany w odniesieniu do wiadomości elektronicznych. Jak podaje słownik Merriam Webster, słowo to zaczęło funkcjonować w kontekście niechcianej poczty elektronicznej dzięki pewnej znanej brytyjskiej grupie komediowej Monty Python  [3]. W jednym ze skeczy (skits) słyszymy nieprzerwaną serię wypowiedzianych słów spam, spam, spam, które to zagłuszają rozmowę w restauracji [4]. Skecz ten można obejrzeć w oryginale klikając w link dostępny w źródłach. Miłego oglądania!

* należy pamiętać, że w Polsce zgodnie z ustawą o świadczeniu usług drogą elektroniczną wysyłanie spamu jest zakazane.

 

źródło:

[1] https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/spam [17/09/2017]

[2] https://pl.wikipedia.org/wiki/Spam [17/09/2017]

[3] https://www.merriam-webster.com/dictionary/spam [17/09/2017]

[4] https://www.youtube.com/watch?v=anwy2MPT5RE [17/09/2017]

W pułapce internetu

W dzisiejszych czasach bez wątpienia wielu z nas nie wyobraża sobie życia bez internetu. Poza wieloma korzyściami o których nie będę nawet wspominał, korzystanie z niego niesie ze sobą także pewne zagrożenia. Skuteczną ochroną przed nimi jest przede wszystkim czujność oraz świadomość niekorzystnych zjawisk, które mogą się przy okazji pojawić. Dzisiaj skoncentruję się na pewnym negatywnym zjawisku, które określamy mianem clickbait. Wyraz clickbait to połączenie dwóch angielskich słów: click (kliknięcie lub klik) oraz bait (przynęta). Termin ten najczęściej oznacza odnośnik do strony, nagłówek (headline), itp., który swoją treścią ma za zadanie wprowadzić w błąd użytkownika, przyciągnąć uwagę (to draw attention) i sprowokować kliknięcie [1]. Treść takiego nagłówka lub odnośnika nie odzwierciedla faktycznej zawartości strony, do której on prowadzi. Jego zadaniem jest jedynie zwiększenie odwiedzin na danej stronie internetowej tzw. click rate lub wygenerowanie zysków dla reklamodawców. Prowokacyjny clickbait ma również za zadanie zachęcić do jego udostępniania w serwisach społecznościowych. Oto przykłady takich prowokujących nagłówków:

Dieticians hate this simple food to lose some weight

You will never guess when Robert Kubica …

Click here to find an easy trick to …

Powyższy mechanizm żeruje na ludzkiej ciekawości (curiosity gap) zapewniając informacje, które zainteresują czytelnika, lecz w rzeczywistości po kliknięciu nie zawierają tychże treści.

Więcej o zjawisku clickbait przeczytacie klikając w link podany w źródłach (spokojnie – to zdecydowanie nie jest clickbait :).

Skupiając się stricto na języku angielskim możemy doszukać się jeszcze paru ciekawostek, jeśli chodzi o słowa click oraz bait (czyt. bejt). Osoby, które są zatrudniane do klikania reklam internetowych lub do „polubienia” stron portali społecznościowych najczęściej w zamian za bardzo niską pensję określamy mianem click farm.

W języku angielskim wyraz click oznacza również pstryknięcie palcami [2]:

If you click your fingers, you make a short sound by rubbing your middle finger against your thumb so that it hits the inside of your hand.

Ponadto jeśli chcemy powiedzieć, że ktoś nadaje na jednych falach (z kimś innym) lub doskonale się dogaduje, możemy w języku angielskim użyć czasownika click tak, jak w poniższym przykładzie:

As soon as they got to know each other they clicked.

Tak jak na początku wspomniałem, wyraz bait to po polsku przynęta, także w znaczeniu prowokacji (policyjnej) lub osoby, której takiej prowokacji dokonuje [3]:

A bait is food used to attract and catch fish.

The policed used a bait for attracting and catching a runaway criminal.

Polskie wyrażenie połknąć haczyk przetłumaczymy jako to take the bait, na przykład:

He took the bait and accepted the bribe.

Terminem a flame bait określamy jeszcze inne, negatywne zjawisko w internecie, które oznacza prowokujące stwierdzenie/opinię umieszczoną na internetowej grupie dyskusyjnej (discussion board), po to aby wywołać burzliwą dyskusję lub gniewną odpowiedź.

Mam nadzieję, że po powyższej lekturze nie połkniecie haczyka i będziecie uważać na tzw. clickbait 🙂

źródło:

[1] https://blog.clearsense.pl/blog/clickbait-rzeczy-ktorych-nikt-ci-powiedzial/

[2] http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/click_1

[3] http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/bait_1

Czy huragan Irma to burza w szklance wody?

Niestety, huragan Irma wciąż sieje spustoszenie na Karaibach (the Caribbean Islands), Zatoce Meksykańskiej (the Gulf of Mexico) i wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych (Floryda). Silne burze, tornada i huragany to nic nowego dla mieszkańców tamtejszych zakątków świata, ponieważ głównie wiosną (ale także w innych porach roku) występuje tzw. sezon tornad (tornado season).  Bywa tak, że w niedalekim odstępie czasu tworzą się dwa lub trzy śmiertelne huragany (deadly hurricans). W ciągu roku w tym rejonie przemieszcza się do 1,200 silnych huraganów i tornad, głównie na wschód od Gór Skalistych (the Rocky Mountains) korytarzem zwanym Aleją Tornad (Tornado Alley, a także Dixie Alley) – jest to kolokwialny termin określający tereny wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych szczególnie podatnych na wystąpienie tornad [1]. Zjawiska te są atrakcyjne dla obserwatorów burz (storm spotters) oraz łowców tornad (tornado hunters lub tornado chasers), którzy  na podstawie obserwacji radarowych i prognoz starają się znaleźć w miejscu wystąpienia burzy lub tornada.

Oglądając wiadomości pewnie zauważyliście, że tornada/huragany mają swoje „imiona” (monickers). Używanie imion dla tych gwałtownych zjawisk atmosferycznych (violent atmospheric phenomena) znacznie ułatwia meteorologom, badaczom, pracownikom reagowania kryzysowego oraz zwykłym obywatelom określanie konkretnych huraganów, ich opis lub kategoryzację. Ponadto doświadczenie pokazuje, że użycie krótkich, charakterystycznych nazw w komunikacji pisanej, jak i mówionej jest szybsze i mniej podatne na błędy (subject to error).

Z powyższych powodów Światowa Organizacja Meteorologiczna (the World Meteorological Organization – WMO) opracowała listę „imion” przypisaną alfabetycznie do danej burzy tropikalnej, która powstaje w sezonie tornad (i nie tylko). Na przykład w 2017 roku pojawiły się lub mogą pojawić się następujące tornada lub huragany: Arlene, Bret, Cindy, Don, Emily, Franklin, Gert, Harvey, Irma, Jose, Katia, Lee, Maria, Nate, Ophelia, Philippe, Rina, Sean, Tammy, Vince, Whitney [2]. Należy zwrócić uwagę, że w sumie jest 21 imion żeńskich i męskich (do mniej więcej połowy dwudziestego wieku, tj. do 1979 roku używano tylko imion żeńskich) i brakuje w nich imion zaczynających się na literę: Q, U, X, Y, Z. Jeśli zdarzy się taka sytuacja, że w danym roku wystąpi ponad 21 huraganów, wykorzystuje się nazwy liter greckiego alfabetu, tj. Alfa, Beta, Gamma, itd. Ciekawostką jest również to, że nazwy z listy można powtarzać po upływie sześciu lat (czyli powyższe nazwy pojawią się ewentualnie dopiero w 2023 roku). Ponadto nazwy szczególnie gwałtownych i śmiertelnych burz tropikalnych są trwale wycofywane z użytkowania, np. w 2016 roku huragan Matthew i huragan Otto spowodowały znaczne szkody (damages) i ofiary śmiertelne (fatalities). Z tego powodu nazwy Matthew i Otto zostały wycofane i nie będą wykorzystane ponownie w przypadku burzy tropikalnej.

Chciałbym powiedzieć, że w potocznym języku amerykańskim zamiast słowa tornado można użyć twister (à propos w 1996 była premiera filmu katastroficznego pod tym samym tytułem) [3]. Ponadto jeśli chodzi o słowo storm (burza), w słowniku jęz. angielskiego można znaleźć trzy ciekawe zwroty: a storm in a teacup, czyli odpowiednik polskiego zwrotu burza w szklance wody (lub jak kto woli afera koperkowa),  to take (something) by storm, odpowiednik polskiego powiedzenia wziąć coś szturmem/przebojem wejść np. na rynek, a także to weather/ride the storm, czyli pokonać trudności [4]:

Na zakończenie dodam:

I hope people affected by Hurricane Irma will weather the storm.

 

źródło:

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/Tornadoes_in_the_United_States

[2] http://geology.com/hurricanes/hurricane-names.shtml

[3] http://www.filmweb.pl/film/Twister-1996-11270

[4] http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/storm_1